فصل یکم: ماهیت (ص2)

ماهیت در مقابل انّیّت و وجود مورد بحث است.

اصطلاحات: لفظ، مدلول، معنی و مقصود، مفهوم، محکی و مصداق، ماهیت منتزع از مصادیق.

ماهیت دو تعریف دارد:

1ـ آن‌چه در پاسخ به پرسش از چیستی (ماهو) چیزی می‌آید، چنان‌که کمّیت، پاسخ به چندی (کم هو) چیزی است. این معنی ماهیت بالمعنی الاخص نامیده می‌شود.

2ـ ماهیت به معنی اعم که هویت، ماهیت، وجود و نیز وجود خاص را شامل می‌شود.

ماهیت به معنی اول، مفهوم کلی است و بر صور جزئی و محسوس اطلاق نمی‌شود، زیرا جزئیت از خواص وجود است، نه مفهوم. مفهوم هرچه مقید شود، باز هم کلی است، مگر آن‌که متصف به وجود عینی شود.

تعریف یادشده از ماهیت، تعریف حقیقی نیست بلکه تعریف لفظی است.

تعاریف دیگر ماهیت: 1ـ حد و نهایت وجود 2ـ مفهوم منتزع از وجود 3ـ ظهور وجود در ذهن

ماهیتْ مشترک لفظی میان معانی یادشده است.

ماهیت در تعابیر ملاصدرا: 1ـ ظلّ وجود 2ـ وجود ظلّی 3ـ اخس مراتب وجود 4ـ وجودات خاص 5ـ اعیان ثابته 6ـ ماسوی الله.